يخنوردي مقدماتي قسمت دوم
تكنيكهاي پايه براي صعود شيبهاي يخي :
بعد از تهيه لوازم و تجهيزات، نوبت به آشنايي با انواع يخ و گام برداري با كرامپون، صعود شيب هاي خفته و كار با
تبريخ مي باشد.
عموماً يخ ها در مناطق كوهستاني به شكل هاي گوناگوني وجود دارند. يخ ها تحت تاثير شرايط مختلف مانند
فشار، حرارت، زمان،شيب و شكل مسير، برف و ساير عوامل ديگر به شكل هاي مختلفي مانند يخ يخچالي،
سطوح يخي، آبشارهاي يخ زده و يا دهليزهاي پر از يخ تبديل مي شوند. گاهي اوقات يخ ها در مناطق
كوهستاني به رنگ آبي آسمان ظاهر مي شوند . اين رنگ در يخ نشانه آنست كه يخ نسبتاً خالص و تازه است.
يخ كهنه و سخت با تركيب آشغال، سنگ و خاك و ساير نخاله ها، شكل ديگري از تنوع يخ است. نوع ديگر يخ ها
مي تواند آبشارهاي منجمد در زمستان و يا سطوح نازك يخي بر روي شيب هاي سنگي باشد. يخ مي تواند شبيه
يك چلچراغ، قنديل هاي بزرگ و كوچك و يا پردهاي آويزان باشد.
اما يخ نماد ناپايداري و متغيير بودن است. يك مسير سنگي ممكن است سال ها به همان شكل باقي بماند اما
يك مسير يخي ممكن است در بعدازظهر ديگر وجود نداشته باشد. شما بايد پيش بيني در مورد تغييرات يخ را
بياموزيد. كيفيت يخ هم دامنه وسيعي دارد. در يك جا شايد به اندازه فولاد سخت باشد و ابزارهاي يخي را دفع
كند و ابزارها فقط خراشي بر روي آن بي اندازند، و در جاي ديگر مي تواند علي رغم سفت و سخت بودن مانند
شيشه ترد و شكننده باشد. در شكل ديگر، يخ مي تواند نرم و خميري باشد و به شما اجازه بدهد كه ابزار خود را
بدون تلاش زياد در آن كار بگذاريد. و زماني هم مي تواند آنقدر نرم و ضعيف باشد كه نتوان در آن مياني كار
گذاشت و يا نتواند وزن بدن شما را تحمل كند. در هر حال شناخت شرايط يخ نياز به تجربه فراوان دارد.
كندن جاي پا در يخ :
يكي از ساده ترين تكنيك هاي اوليه درگير شدن با يخ، كندن جاي پا است. شايد فكر كنيد كه زماني كه كرامپون
به پا داريد چرا ديگر جاي پا درست كنيد؟؟.
چند دليل خوب وجود دارد كه كندن جاي پا را در يخ توجيه مي كند: اول اينكه ممكن است براي رسيدن به منطقه
اي كه قرار است يخ نوردي را در آن شروع كنيد به يك شيب يخي چند متري برخورد كنيد كه ارزش درگيري جدي را
نداشته باشد يا همراه تيم بزرگي هستيد كه در گير شدن با يخ وقت زيادي را از شما تلف خواهد كرد، يا زماني
اتفاق مي افتد كه در تيم كساني كرامپون نداشته باشند.
به هر صورت مي توانيد با كندن جاي پا در يخ به سرعت از آن عبور كنيد. براي كندن جاي پا مي توانيد از بيلچه تبر
خود استفاده كنيد. به اين ترتيب كه آنرا در دست بگيريد و به صورت آونگي سطح يخ را بتراشيد.
تكنيك هاي صعود با كرامپون:
براي صعود در روي شيب هاي يخي مي توان از چهار روش زير بهره جست. توجه كنيد كه هر كدام از اين روش ها
در جاي خود داراي ارزش هستند:
-1 روش فرانسوي :
اين روش مبتني بر درگير شدن تمام نيش هاي كرامپون بر سطح يخ است. در اين روش تقريباً پاها با هم
زاويه 60 درجه مي سازند و بيشتر براي راهپيمايي و صعود روي شيب هاي يخچالي يا ابتداي شروع يخچال ها
استفاده مي شود.
اين روش رايج ترين و پر كاربرد ترين روش براي صعود شيب هاي كم يخي مي باشد.
اگر شيب مسير زياد نباشد مي توانيد روش فرانسوي را به صورت مارپيچي هم اجرا كنيد و شيب يخي را صعود كنيد. در اين حالت مي توانيد از سخمه كلنگ يا تبر خود براي صعود استفاده كنيد.
براي چرخيدن و تغيير وضعيت در اين حالت ابتدا بايد بر روي كلنگ يا تبر خود تكيه دهيد، سپس پاي بيروني را كمي جلو ببريد، بطوري كه پاي داخلي شما عقب قرار گيرد.
سپس پاي عقبي را همانند شكل 180 درجه به سمت مخالف بچرخانيد و در مرحله بعد پاي بيروني را هم بچرخانيد و در كنار پاي ديگر قرار دهيد. اكنون شما 180 درجه تغيير وضعيت داده ايد و مي توانيد به صعود ادامه دهيد.
در اين روش اگر شيب مسير تند شد و در حالت تراورس بوديد، مي توانيد تيغه تبر خود را در يخ فرو برده و همانند خنجر از آن استفاده كنيد.
-2 روش اسكاتلندي :
اين روش هم براي صعود در روي شيب هاي متوسط يخي است. در اين روش هر دو پا موازي با مسير شيب هستند و در واقع فرد صعود كننده از پهلو صعود مي كند. در اين روش حركت پا ها به صورت ضربدري مي باشد و تمام قسمت هاي كراپون همانند روش فرانسوي با يخ درگير مي شوند.
در شيب هاي كم براي صعود رو به بالا نيز روش اسكاتلندي قابل استفاده است كه مراحل آن در زير نمايش داده شده است.
در هنگام صعود ممكن است پاهايتان كمي خسته شود. براي استراحت در اين حالت مي توانيد بر روي پاهاي خود به سمت پايين بنشينيد و تبريخ خود را هم به صورت آماده در دست نگه داريد.
روش آمريكايي (ساعت سه ، ساعت نه) :
در بعضي مواقع به علت كم شيب بودن يخ، درگيري نيش هاي جلو لازم نيست و همچنين شيب بيشتر از آن است كه بشود با كف كرامپون مسير را صعود نمود. در اينجا مي شود با تلفيق روش فرانسوي و روش آلماني به روش ساعت سه يا ساعت نه رسيد.
در اين روش يك پا را با نيش كرامپون روي يخ قرار مي دهيم و پاي ديگر عمود به آن به صورتي كه بشود با كف كرامپون روي سطح يخ را صعود كرد. در اين حالت وضعيت پاها شبيه به عقربه هاي ساعت در ساعت 3 مي باشد كه با هم زاويه 90 درجه مي سازند.
براي تقسيم فشار به صورت يكنواخت روي پاها بعد از طي مقداري از مسير، شكل قرار گرفتن پا ها را تغيير مي دهيم. در اين حالت وضعيت پا ها عقربه ساعت 9 را نشان مي دهند.
اين روش براي صعود در روي خط مستقيم مناسب است و تقريباً تمام ماهيچه هاي پا را درگير مي كند و كمتر باعث خستگي مي شود.
-4 روش آلماني :
اين روش بيشترين كاربرد را در يخ نوردي (شيب هاي عمودي) دارد و از دو نوك جلويي كرامپون براي صعود استفاده مي شود. در اين روش تقريباً پاها هيچ زاويه اي با هم ندارند و در كنار هم و به صورت موازي قرار مي گيرند.
در اين روش فاصله پاها به اندازه عرضه شانه و نوك كرامپون هم نبايد با زاويه زياد در داخل يخ فرو رفته باشد. بهترين حالت اينست كه پا به صورت عمود بر يخ و حتي پاشنه كمي هم به سمت پايين متمايل باشد.
بالا رفتن پاشنه باعث مماس گشتن تيغه جلويي كرامپون با سطح يخ و همچنين بيرون آمدن نيش هاي كناري در نتيجه درآمدن كل كرامپون مي شود.
توجه داشته باشيد كه اگر خواستيد از كرامپون كلاسيك براي يخ نوردي استفاده كنيد، نيش هاي كناري زاويه تند داشته باشند تا آنها هم با پايين دادن پاشنه با يخ درگير شوند.
ادمه ی مطالب در قسمت سوم...
تهیه و تدوین و نگارش : حمید رضا طاهر
بر گرفته از کتاب آقای افشین یوسفی
Afshin_yousefi_k2@yahoo.com
آخرين بازنگري: آبان 1388
• منبع : كتاب يخنوردي و صعودهاي تركيبي- افشين يوسفي- چاپ اول 1385
Alpine Club of IRAN
Elementary Ice climbing - part 1 - Afshin Yousefi
www.alpineclub.ir
